„Medaliony” jako „oskarżam” Zofii Nałkowskiej
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Zamierzeniem autorki „Medalionów” było wzbudzenie w czytelniku oburzenia i protestu, bez używania żadnych mocnych słów, wykrzykników, potępiających zwrotów czy też zdań pełnych emocji. Z kart opowiadań wyłania się oskarżenie Nałkowskiej – oskarżenie wyrażone jasnymi, klarownymi słowami, rzucone nazistowskiemu systemowi i zbrodniarzom, którzy wypełniali rozkazy bez żadnych skrupułów i poczucia winy.

Utwór „Profesor Spanner” opiera się na sprawozdaniu z przesłuchania młodego chłopca, który był preparatorem trupów w niewielkim przedsiębiorstwie, zajmującym się wytwarzaniem mydła z ludzkiego tłuszczu. Jego relacja jest rzeczowa, pozbawiona jakichkolwiek emocji, ponieważ mówi o rzeczach, które dla niego były czymś zupełnie normalnym. W krótkim stwierdzeniu: „W Niemczech, można powiedzieć, ludzie umieją coś zrobić – z niczego” zawarta została przerażająca i bezwzględna prawda o czasach drugiej wojny światowej. Oto ciało ludzkie stało się składnikiem, potrzebnym do wyrabiania mydła, a ludzie myli się mydłem z ludzi. Dla przesłuchiwanego ta zbrodnia nie była przestępstwem, była czymś normalnym, zrozumiałym, była pracą, którą musiał wykonywać bez zbędnych pytań.

W każdym z opowiadań Nałkowska ukazuje jedną z najbardziej przejmujących prawd o wojnie: nazizm niszczył psychikę człowieka, zabijał moralną wrażliwość. Zmieniał ludzi w zbrodniarzy, którzy bezwzględnie wykonywali rozkazy i stawali się okrutnymi oprawcami, a ofiary odzierał z wrażliwości na krzywdę drugiego człowieka i na śmierć. Oskarżenie pisarki zamyka się w stwierdzeniu faktu, że młodego chłopca zniszczono emocjonalnie na tyle, by nie dostrzegał tego, co było niezgodne z moralnym kodeksem i ludzkimi wartościami. Wojna zabijała w nim zdolność do dostrzegania zła i odczuwania przerażenia. Nie potrafił protestować przeciwko okrucieństwu. To właśnie nazizm narzucił mu takie postrzeganie rzeczywistości – mydło było dla niego czymś, a ciało ludzkie niczym.

Jedną z najważniejszych wartości „Medalionów” było ukazanie zniszczeń, jakie okupacja hitlerowska dokonała w psychice człowieka. Autorka skupiła się na przedstawieniu emocji, o których nie mówią żadne dane statystyczne czy też uczone analizy. Opowiadania nie zawierają wyłącznie oskarżenia o fizyczne morderstwo – morderstwo milionów ludzkich istnień: kobiet, mężczyzn, dzieci, starców, chorych. To również oskarżenie dotyczące zbrodni dokonanej na ludzkiej psychice, polegające na narzuceniu nazistowskiego postrzegania rzeczywistości. Protest autorki, jej osąd i przerażenie są obecne na kartach kolejnych utworów zbioru, choć nigdy nie padają słowa wypowiedziane wprost. Każdy skrupulatnie dobrany fakt, szczegół to oskarżenie wymierzone w zatracenie człowieczeństwa.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Artyzm „Medalionów” Zofii Nałkowskiej
2  „Medaliony” Zofii Nałkowskiej jako źródło wiedzy o epoce
3  Kobieta cmentarna - streszczenie



Komentarze
artykuł / utwór: „Medaliony” jako „oskarżam” Zofii Nałkowskiej







    Tagi: